Ուսանողական ինքնակառավարում. անցած ուղուց՝ դեպի վերափոխման հեռանկարներ. ԵՄՀ-ում կայացավ ուսանողի միջազգային օրվան նվիրված համաժողովը

Նոյեմբերի 16-ին Եվրասիա միջազգային համալսարանում (ԵՄՀ) կայացավ «Ուսանողական ինքնակառավարման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում. նոր հնարավորություններ և մարտահրավերներ» խորագրով համաժողովը՝ նվիրված Ուսանողի միջազգային օրվան։ Մեկ հարթակում համախմբվեցին Հայաստանի պետական և մասնավոր բուհերի, միջպետական համալսարանների մասնաճյուղերի և քոլեջների ներկայացուցիչներ, ուսանողական խորհուրդների նախագահներ ու անդամներ, ինչպես նաև ոլորտով հետաքրքրված երիտասարդներ։ 

Համաժողովը տոնական ձևաչափից անդին էր. այն վերածվեց բովանդակային երկխոսության հարթակի, որտեղ ուսանողական ինքնակառավարումը դիտարկվեց երեք հարթությամբ՝ պատմական փորձ, այսօրվա ինստիտուցիոնալ խնդիրներ և համագործակցության ապագա հնարավորություններ։ 

Բացում. ուսանողը՝ որպես համալսարանական կյանքի լիիրավ մասնակից 

Միջոցառումը բացեց ԵՄՀ ռազմավարական զարգացման և արտաքին կապերի գծով պրոռեկտոր Էդգար Ամիրխանյանը։ Ողջունելով ներկաներին և շնորհավորելով Ուսանողի միջազգային օրվա առթիվ՝ նա ընդգծեց, որ նման հանդիպումները կարևոր են ոչ միայն փորձի փոխանակման, այլև բուհերի միջև կայուն կապեր ստեղծելու համար։ Այնուհետև խոսքը փոխանցվեց համաժողովի նախաձեռնողներին՝ ԵՄՀ ուսանողական խորհրդի նախագահ Գագիկ Պապոյանին և փոխնախագահ Թինա Դիկրանին։ 

ԵՄՀ ուսանողական խորհրդի անունից ողջունելով մասնակիցներին՝ նրանք շնորհակալություն հայտնեցին հրավերն ընդունելու և նախաձեռնությանը միանալու համար։ Ըստ ուսանողական խորհրդի ղեկավարության՝ համաժողովի նպատակն է քննարկել ՀՀ-ում ուսանողական ինքնակառավարման առջև ծառացած հիմնախնդիրները, առկա մարտահրավերներն ու զարգացման նոր հնարավորությունները։ 

Ելույթում հատկապես շեշտվեց մի միտք, որը դարձավ ամբողջ օրվա քննարկումների առանցքը. ուսանողական ինքնակառավարումը պարզապես միջոցառումներ կազմակերպող կառույց չէ։ Այն ուսանողների շահերի ներկայացման, համալսարանական կառավարմանը մասնակցելու և ապագա առաջնորդների ձևավորման կարևոր ինստիտուտ է։ Կազմակերպիչների խոսքով՝ նպատակն է ստեղծել բաց և կառուցողական երկխոսության հարթակ, որտեղ խնդիրները ոչ միայն կբարձրաձայնվեն, այլև կծնվեն համագործակցության և զարգացման նոր գաղափարներ։ 

Հիմնական ելույթ. «Ուսանողական ինքնակառավարում. անցած ուղին և վերափոխման հեռանկարները» 

Համաժողովի հիմնական բանախոսն էր ԵՄՀ ուսումնամեթոդական աշխատանքների գծով պրոռեկտոր, տեխնիկական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ Ռուբեն Մարկոսյանը՝ Հայաստանում ուսանողական ինքնակառավարման ձևավորման ակունքներում կանգնած գործիչներից մեկը։ Տարիների ընթացքում նշանակալի դերակատարություն ունենալով ոլորտում՝ նա ներկայացրեց ուսանողական կառույցների զարգացման ամբողջական պատկերը՝ առանձնացնելով մի քանի հիմնական փուլ։ 

Ձևավորման փուլ

Անկախության առաջին տասնամյակում ուսանողական կազմակերպությունները ձևավորվում էին նոր հասարակական և բուհական իրողությունների պայմաններում։ Դրանց հիմնական դերը ուսանողական նախաձեռնությունների խթանումն ու ուսանողական համայնքի համախմբումն էր, իսկ գործունեությունը հիմնականում ուղղված էր մշակութային, սոցիալական և կրթական նախաձեռնություններին։ Հենց այս շրջանում ուսանողները ստեղծեցին ինքնակազմակերպման և համատեղ գործունեության առաջին մեխանիզմները։ Սակայն, ինչպես նշեց բանախոսը, բուհերի կառավարմանն ուսանողների մասնակցությունը դեռևս չուներ հստակ և կայուն ինստիտուցիոնալ հիմք։ 

Ինստիտուցիոնալ կայացման փուլ

Այս ժամանակահատվածում ուսանողական ինքնակառավարումը ստացավ ավելի հստակ կարգավիճակ և իրական մասնակցության հնարավորություններ։ Բուհերի ղեկավար մարմինների անդամների 25 տոկոսը ուսանողական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ էին, իսկ ուսանողական կառույցները ֆինանսավորում էին ստանում նաև Հայաստանի երիտասարդական հիմնադրամից։ Ուսանողական ինքնակառավարումը փաստացի դարձավ առաջնորդության դպրոց. այնտեղ ներգրավված երիտասարդները զարգացնում էին կազմակերպչական, ներկայացուցչական և առաջնորդական հմտություններ։ 

Ռուբեն Մարկոսյանը չշրջանցեց նաև այդ շրջանի խնդրահարույց կողմերը։ Ինստիտուցիոնալ կայացմանը զուգահեռ որոշ միջավայրերում առկա էին կուսակցական ազդեցության և քաղաքականացվածության ընկալման խնդիրներ, որոնք կարող էին վնասել ուսանողական կառույցների ինքնուրույնությանն ու հանրային վստահությանը։ Այս անկեղծ գնահատականը կարևոր հենք դարձավ հետագա քննարկումների համար։ 

Փոփոխվող միջավայր  

Վերջին տարիները բանախոսը բնութագրեց որպես խորքային փոփոխությունների շրջան՝ իշխանափոխություն, COVID-19 համավարակ, պատերազմ Արցախում, բուհական համակարգի բարեփոխումներ։ Այս ամենը փոխել է այն միջավայրը, որտեղ գործում են ուսանողական կառույցները։ Առանձնացվեցին չորս հիմնական միտում. 

  • Փոխվող մոտիվացիա և ժամանակի սահմանափակում. աշխատանքի և այլ հնարավորությունների աճը մեծացնում է ուսանողի ժամանակի ու ուշադրության համար մրցակցությունը։ 
  • Թվային հաղորդակցություն. սոցիալական ցանցերն ու առցանց հարթակները փոխել են ուսանողների հետ շփվելու, նրանց կարծիքը լսելու և մասնակցություն կազմակերպելու եղանակները։ 
  • Հանրային ընկալում և վստահություն. ուսանողական կազմակերպությունների հեղինակությունն այսօր ուղղակիորեն կախված է դրանց ինքնուրույն, բաց և արդյունավետ գործունեությունից։ 
  • Նոր իրավական միջավայր. օրենսդրական փոփոխությունները նոր պահանջներ են դնում, բայց նաև նոր հնարավորություններ ստեղծում ուսանողական ներկայացուցչության զարգացման համար։ 

Վերափոխման արդի փուլը և ուժեղ ինքնակառավարման բաղադրիչները 

Ելույթի հիմնական ուղերձը կառուցողական էր. օրենքով նախատեսված գործընթացները ոչ թե խոչընդոտ են, այլ արդյունավետ վերափոխման առիթ։ Այդ վերափոխումը, ըստ բանախոսի, պետք է հենվի երեք սկզբունքի վրա։ Առաջինը ներկայացուցչության հստակեցումն է. ուսանողական կառույցների դերերն ու պատասխանատվությունը պետք է արտացոլեն ուսանողների իրական կարիքները։ Երկրորդը որոշումների կայացմանը մասնակցությունն է, որը պետք է լինի կանոնավոր, կազմակերպված և իրական ազդեցություն ունենա բուհական որոշումների վրա։ Երրորդը հաշվետվողականությունն է. ուսանողական կազմակերպությունները պետք է բաց ներկայացնեն իրենց որոշումներն ու գործունեության արդյունքները։ 

Ուժեղ ուսանողական ինքնակառավարման համար Ռուբեն Մարկոսյանը կարևորեց հմտությունների զարգացումը, բարձրագույն կրթության համակարգի իմացությունը, որակի գնահատման կարողությունները, կազմակերպական շարունակականությունը և ներառական ներկայացուցչությունը։ Վերջում նա անդրադարձավ համագործակցությանն ու հիբրիդային թվային մասնակցությանը. ժամանակակից ուսանողական ինքնակառավարումը զարգանում է կենդանի երկխոսության, թվային գործիքների և միջբուհական ու միջազգային համագործակցության համադրմամբ։ Բանախոսը շեշտեց, որ համագործակցության ձևերն ու առաջնահերթությունները պետք է որոշեն հենց ուսանողական կառույցները։ 

I պանելային քննարկում. մասնակցություն և ինստիտուցիոնալ խնդիրներ 

Առաջին պանելային քննարկումը նվիրված էր «Ուսանողների մասնակցությունը և ուսանողական ինքնակառավարման ինստիտուցիոնալ խնդիրները» թեմային։ Մոդերատորն էր ԵՄՀ ուսանողական խորհրդի նախագահ Գագիկ Պապոյանը։ Քննարկմանը մասնակցեցին. 

  • Տիգրան Վարդանյան — Հայաստանում ֆրանսիական համալսարանի ուսանողական խորհրդի նախագահ 
  • Կառլեն Քաշանյան — Ճարտարապետության և շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի ուսանողական խորհրդի նախագահ 
  • Ռուբեն Թարջումանյան — Մոսկվայի Մ. Վ. Լոմոնոսովի անվան պետական համալսարանի Երևանի մասնաճյուղի ուսանողական խորհրդի անդամ 
  • Մարիամ Գրիգորյան — Երևանի պետական համալսարանի ուսանողական խորհրդի մշակույթի հանձնաժողովի նախագահ 

Պանելի կազմն ինքնին արտացոլում էր հայաստանյան բարձրագույն կրթության բազմազանությունը. պետական խոշոր բուհեր, միջպետական համալսարան և միջազգային բուհերի մասնաճյուղ։ Մասնակիցները քննարկեցին, թե որքանով է ուսանողի ձայնն իրականում լսելի բուհի կառավարման մարմիններում, ինչպես ներգրավել ավելի շատ ուսանողների, երբ նրանց ժամանակն ու ուշադրությունը մրցակցային են դարձել, և ինչպես ապահովել ուսանողական կառույցների շարունակականությունը սերնդափոխության պայմաններում։ Առանձին ուշադրության արժանացավ վստահության հարցը. ուսանողական խորհուրդը կարող է արդյունավետ լինել միայն այն դեպքում, երբ ուսանողները նրան ընկալում են որպես իրենց շահերի իրական ներկայացուցիչ, այլ ոչ թե ձևական կառույց։ 

II պանելային քննարկում. միջբուհական, ազգային և միջազգային համագործակցություն 

Երկրորդ պանելը նվիրված էր «Ուսանողական ինքնակառավարման մարմինների համագործակցությունը. միջբուհական, ազգային և միջազգային հնարավորություններ» թեմային։ Քննարկումը վարեց ԵՄՀ ռազմավարական զարգացման և միջազգայնացման գծով պրոռեկտոր Էդգար Ամիրխանյանը։ Պանելի մասնակիցներն էին. 

  • Մուշեղ Գալստյան — Վ. Բրյուսովի անվան պետական համալսարանի ուսանողական խորհրդի նախագահ 
  • Մերի Մանուկյան — Գ. Վ. Պլեխանովի անվան Ռուսաստանի տնտեսագիտական համալսարանի Երևանի մասնաճյուղի ուսանողական խորհրդի նախագահ 
  • Մերի Տոնեյան — ՀՀ պետական կառավարման ակադեմիայի ուսանողական խորհրդի փոխնախագահ 
  • Լիլյա Հարոյան — Երևանի թատրոնի և կինոյի պետական ինստիտուտի ուսանողական խորհրդի նախագահ 
  • Պետրոս Գևորգյան — Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի ուսանողական խորհրդի նախագահ 

Եթե առաջին պանելը կենտրոնացած էր յուրաքանչյուր բուհի ներսում առկա խնդիրների վրա, ապա երկրորդը քննարկումը տեղափոխեց ավելի լայն դաշտ։ Լեզվաբանական, տնտեսագիտական, կառավարման, արվեստի և ագրարային բուհերի ներկայացուցիչների մասնակցությունը թույլ տվեց համագործակցության հարցը դիտարկել տարբեր մասնագիտական համայնքների տեսանկյունից։ Քննարկվեցին համատեղ նախաձեռնությունների, փորձի փոխանակման և միջբուհական ցանցերի ստեղծման հնարավորությունները, ազգային մակարդակում ուսանողական ձայնի համախմբման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև միջազգային ուսանողական կառույցների և ծրագրերի հետ կապերի ընդլայնման հեռանկարները։ Կարևոր թեմա էր թվային գործիքների դերը. առցանց հարթակներն այսօր հնարավորություն են տալիս տարբեր բուհերի ուսանողական խորհուրդներին համատեղ աշխատել առանց աշխարհագրական և ժամանակային սահմանափակումների։ 

Ամփոփում. երկխոսությունից՝ համագործակցության 

Համաժողովը ցույց տվեց, որ ուսանողական ինքնակառավարումը Հայաստանում գտնվում է կարևոր հանգրվանում։ Անցած երեք տասնամյակների փորձը՝ իր ձեռքբերումներով և դասերով, այսօր հանդիպում է նոր իրողությունների՝ փոփոխված իրավական դաշտի, թվային հաղորդակցության, ուսանողի նոր կարիքների և վստահության ավելի բարձր պահանջի։ 

Օրվա քննարկումներից ձևավորվեցին մի քանի ընդհանուր եզրահանգումներ. 

  • ուսանողական ինքնակառավարման արդյունավետությունը որոշվում է ոչ թե ձևական կարգավիճակով, այլ որոշումների վրա իրական ազդեցությամբ. 
  • ինքնուրույնությունը, թափանցիկությունն ու հաշվետվողականությունը հանրային վստահության հիմքն են. 
  • ուսանողական կառույցների ուժը մեծանում է համագործակցությամբ՝ բուհերի միջև, ազգային և միջազգային մակարդակներում. 
  • թվային և հիբրիդային մասնակցությունն այլևս ոչ թե լրացուցիչ գործիք է, այլ ժամանակակից ուսանողական կյանքի անբաժան մաս։ 

Եվրասիա միջազգային համալսարանի ուսանողական խորհրդի նախաձեռնությունը մեկ հարթակում համախմբեց Հայաստանի տարբեր բուհերի ուսանողական առաջնորդներին և ստեղծեց երկխոսության մի ձևաչափ, որը կարող է շարունակական դառնալ։ Մասնակիցների ակտիվությունն ու քննարկումների բովանդակությունը վկայում են, որ նոր սերնդի ուսանողական առաջնորդները պատրաստ են ոչ միայն բարձրաձայնել խնդիրները, այլև դառնալ դրանց լուծման մասնակից։ 

Բանավեճը՝ որպես ապագա իրավաբանների մասնագիտական մտածողության ձևավորման միջոց

«Քրեական իրավունք» առարկայի շրջանակում, ԵՄՀ Իրավագիտության ամբիոնի վարիչ, իրավաբանական գիտությունների թեկնածու Ադելինա Սարգսյանի նախաձեռնությամբ և ղեկավարությամբ, տեղի ունեցավ ուսանողական բանավեճ՝ «Քրեական պատասխանատվության նվազագույն տարիքի իջեցումը»

Իրավաբանական կրթությունը՝ մարդու իրավունքների գործնական ճանաչմամբ

Եվրասիա միջազգային համալսարանի Իրավագիտության ամբիոնի առաջին կուրսի ուսանողուհիներ Լիանա Թումանյանը, Անի Թորոսյանը, Վերգինե Սուչյանը և չորրորդ կուրսի ուսանողուհի Քնար Ալոյանը 2026 թվականի նոյեմբերի 16-ին մասնակցել

ԵՄՀ Իրավագիտության ամբիոնի նախաձեռնությամբ տեղի ունեցավ հերթական բաց դասախոսությունը

Մեզ հյուրընկալվել էր ՀՀ Արարատի և Վայոց ձորի մարզերի առաջին ատյանի ընդհանուր իրավասության դատարանի դատավոր, իրավաբանական գիտությունների թեկնածու Վիրաբ Վարդանյանը: Հանդիպման ընթացքում հատուկ ուշադրություն է